Ang award, by definition, should be earned, not purchased. Kapag ang isang parangal ay may kasunod na sponsorship fee, marketing expense, o anumang bayad bago tuluyang maipagkaloob, natural lamang na kuwestiyunin ang credibility nito. Recognition loses its meaning the moment money becomes part of the qualification.
Sa anumang larangan—business, education, media, public service, arts, o community leadership—ang tunay na parangal ay dapat ibinibigay sa may malinaw na ambag, consistent performance, at positive impact. Hindi sapat ang pangalan, social visibility, o kakayahang sumama sa isang engrandeng awarding ceremony. What should matter is substance: ano ang nagawa, sino ang natulungan, at paano nag-iwan ng tunay na halaga sa industriya o komunidad.
Dito nagiging mahalaga ang screening committee at malinaw na criteria. Ang isang award-giving body na may integridad ay dapat may independent panel na sumusuri sa nominasyon, background, accomplishments, at documented results ng bawat kandidato. Hindi puwedeng announcement muna bago evaluation. Hindi rin dapat vague ang standards. Awards must be based on merit, validated output, ethical leadership, and measurable contribution—not on sponsorship packages or event participation.
Kapag ang proseso ay hindi transparent, madaling masira ang tiwala ng publiko. A recognition without clear screening is not an honor; it becomes a branding exercise. At kapag ang publiko ay naniwalang may presyo ang pagkilala, hindi lamang ang organizer ang nawawalan ng kredibilidad kundi pati ang mismong tumatanggap ng award.
Maaaring sabihin ng ilan na ang bayad ay para lamang sa event, cause, o promotional support. Ngunit kahit ano pa ang justification, hindi dapat ito maging condition para sa recognition. Charity and ceremony are separate matters. The award itself should stand on the strength of the recipient’s achievements.
Sa dulo, ang isang parangal ay dapat simbolo ng excellence, not transaction. Ang award na tunay na deserved ay dumadaan sa maayos na screening, malinaw na criteria, at patas na deliberation. Iyan ang klase ng pagkilalang may bigat, may dangal, at may tunay na halaga.
Environment or Development?
Sa gitna ng usapin ng development, isang mahalagang tanong ang muling umuugong: progreso ba ito, o unti-unting pagkasira ng kalikasan? Ito ang diing inilabas ni Councilor Deony Dapla sa kanyang privilege speech sa ika-36 na Regular Session ng Sangguniang Bayan noong Marso 17, 2026, matapos niyang ipahayag ang matinding pag-aalala sa umano’y patuloy na environmental degradation at banta nito sa agrikultura sa bayan ng Pagbilao. Mula Ikirin, Pinagbayanan, Ibabang Palsabangon, Binahaan, Kanlurang Malicboy hanggang Ibabang Polo, malinaw umanong nakikita ang pagbabago ng tanawin—ang dating luntian ay napapalitan ng clearing, leveling, at quarrying. Kung ito ang mukha ng development, makatuwiran lamang na itanong kung sino ang tunay na makikinabang at sino ang magdurusa.
Walang pagtatalo na mahalaga ang renewable energy sa panahon ngayon. Ang planong ₱10 bilyong wind power project ng Atimonan Windkraft Corp. sa bayan ng Atimonan, na inaasahang lilikha ng hanggang 100 megawatts na kuryente, ay maaaring ituring na bahagi ng national push for clean energy. Sa papel, maganda ang layunin: investment, energy security, at greener alternatives. Ngunit development cannot be called sustainable if the process itself puts local ecology and agriculture at risk. Hindi sapat na sabihing malinis ang enerhiya kung ang kapalit naman ay pagkasira ng lupa, pangamba ng mga residente, at paghina ng kabuhayang nakasalalay sa kalikasan. Ang tunay na sukatan ng responsible development ay hindi lamang megawatts o laki ng puhunan, kundi kung paano pinoprotektahan ang komunidad at kapaligiran habang isinusulong ang proyekto.
Sa huli, ang usapin ay hindi simpleng environment versus development. The real issue is whether development is being pursued with accountability, transparency, and genuine respect for local communities. Kapag may malinaw na pangamba ang mga mamamayan at mga lokal na opisyal, tungkulin ng mga kinauukulan na maglatag ng malinaw na paliwanag, masusing environmental safeguards, at totoong public consultation. Ang pag-unlad na hindi isinasaalang-alang ang kalikasan at agrikultura ay development only in name. Sapagkat kung ang progreso ay may kapalit na pagkasira ng pinagkukunan ng buhay ng mga tao, baka hindi ito tunay na pag-unlad kundi isang mamahaling pagkakamali.
Para sa mga suhestyon at inyong katanungan ay mag- email sa marys_zoleta@yahoo.com.