Sa tuwing sasapit ang pista sa iba’t ibang bayan sa Pilipinas, hindi lamang ito simpleng selebrasyon. Ito ay simbolo ng kultura, pagkakaisa, at pagkakakilanlan ng bawat komunidad. Ngunit sa gitna ng kasalukuyang krisis—pagtaas ng presyo ng langis dulot ng tensyon sa Gitnang Silangan, pagtaas ng bilihin, at mga local na alitan—lumilitaw ang tanong: nararapat bang ikansela ang fiesta bilang hakbang sa pagtitipid?
Hindi maikakaila na maraming lokal na pamahalaan (LGU) ang nagbawas o nagsuspinde ng pista upang unahin ang mas mahahalagang gastusin tulad ng serbisyong panlipunan, ayuda, at disaster preparedness. Sa unang tingin, tila makatwiran ito. Subalit may isa pang sektor na tahimik na naaapektuhan—ang micro, small, and medium enterprises (MSMEs) na umaasa sa pagdagsa ng bisita tuwing pista.
Sa datos ng turismo sa Pilipinas, malaking bahagi ng lokal na ekonomiya ang nakasalalay sa domestic tourism. Bago pa man ang pandemya, umabot sa mahigit 5 bilyong domestic trips ang naitala sa bansa, na may malaking kontribusyon sa kita ng mga rehiyon. Sa CALABARZON (Cavite, Laguna, Batangas, Rizal, at Quezon), isa sa mga pangunahing tourism corridor ng bansa, malaki ang ambag ng mga festival at local na pista sa pag-akit ng mga bisita. Ang rehiyon ay kilala sa mga pagdiriwang tulad ng Pahiyas Festival ng Quezon, Anilag Festival ng Laguna, at Sublian Festival ng Batangas—mga aktibidad na nagpapasigla sa lokal na negosyo mula sa pagkain, souvenir, transportasyon, hanggang sa homestay at maliliit na accommodation.
Sa mga probinsya ng CALABARZON, karamihan sa mga negosyong kumikita tuwing pista ay hindi malalaking kumpanya kundi mga karinderya, street vendors, handicraft makers, at transport operators.
Kapag kanselado ang pista, nawawala ang pagkakataon nilang kumita sa loob ng isang taon. Para sa marami, ang kita sa fiesta season ang nagsisilbing puhunan para sa susunod na buwan ng operasyon.
Dito pumapasok ang hamon: alin ang mas matimbang—pagtitipid ng LGU o kabuhayan ng MSMEs?
Hindi kailangang maging “all or nothing” ang desisyon. Maaaring magpatupad ng mas balanseng solusyon. Una, maaaring gawing mas simple ang pista. Sa halip na magarbong stage, malalaking talent fee, at fireworks, maaaring ituon ang pondo sa cultural activities at trade fairs na direktang nakakatulong sa local na negosyo. Pangalawa, hikayatin ang public-private partnership kung saan ang pribadong sektor ang tutulong sa sponsorship habang ang LGU ay magsisilbing facilitator. Pangatlo, gawing “tourism-driven” ang pista—ituon sa pagpapakita ng lokal na produkto, agrikultura, at eco-tourism sites.
Ang tunay na diwa ng fiesta ay hindi nakasalalay sa laki ng gastusin kundi sa pagkakaisa ng komunidad.
Sa panahon ng krisis, maaaring baguhin ang porma ngunit hindi kailangang mawala ang selebrasyon. Sa katunayan, ang pista ay maaaring magsilbing economic stimulus—isang paraan upang paikutin ang pera sa lokal na ekonomiya.
Sa huli, ang tanong ay hindi kung ikakansela ba ang fiesta, kundi kung paano ito isasagawa nang responsable. Kung maibabalanse ang pagtitipid at pagpapasigla ng lokal na negosyo, ang pista ay hindi magiging pabigat kundi magiging bahagi ng solusyon. Sa gitna ng hamon ng ekonomiya, ang pinakaangkop na tugon ay hindi ang ganap na pagtigil, kundi ang matalinong pag-angkop—isang pista na simple, makabuluhan, at nakatuon sa kabuhayan ng mamamayan.